درمان غیرجراحی کمردرد
کمردرد (Low Back Pain; LBP) یکی از شایعترین مشکلات اسکلتیعضلانی در جهان است. بیشتر افراد در طول زندگی خود حداقل یک بار از آن رنج میبرند و آمارها نشان میدهد که تقریباً 60٪ تا 80٪ از بزرگسالان این تجربه را دارند.
در بسیاری از موارد، علت درد قابل تشخیص نیست (کمردرد غیر اختصاصی) و نیازی به جراحی وجود ندارد. حتی تازهترین مرورهای علمی نشان دادهاند که فقط حدود ۱۰٪ درمانهای غیرجراحی معمول برای کمردرد واقعاً بیماری را تسکین میدهند و همان هم معمولاً بهصورت کاهش دردِ خفیف تا متوسط است.
اگر به دنبال درمان غیرجراحی کمردرد در مشهد هستید، یکی از مراکز تخصصی فعال در این حوزه کلینیک فیزیوتراپی پارسیان است. این کلینیک:
- خدمات گسترده فیزیوتراپی شامل تمرین درمانی، منوال تراپی، الکتروتراپی، لیزر و مگنت تراپی ارائه میدهد.
- تیم درمانی شامل فیزیوتراپیستهای آموزشدیده است که تمرکزشان روی اصلاح حرکت، کاهش درد و توانبخشی واقعی است.
دلایل شایع کمردرد
مشکلات عضلانی–اسکلتی
گرفتگی یا کشیدگی عضلات و لیگامانها: اغلب به دلیل فعالیتهای شدید یا حرکت نادرست رخ میدهد.
ضعف عضلات مرکزی (Core): وقتی عضلات شکم و کمر ضعیف باشند، ستون فقرات حمایت کافی ندارد و فشار روی دیسکها و مهرهها افزایش مییابد.
دیسکهای بینمهرهای دژنراتیو یا آسیبدیده
فتق یا بیرونزدگی دیسک: دیسک بین مهرهها ممکن است تحت فشار قرار گیرد و به عصبها فشار بیاورد، باعث درد، بیحسی یا ضعف در پاها شود.
تحلیل یا ساییدگی دیسکها: با افزایش سن، دیسکها آب خود را از دست میدهند و کمتر انعطافپذیر میشوند.
مشکلات ساختاری یا تغییرات ستون فقرات
انحراف ستون فقرات (اسکولیوز) یا قوس غیرطبیعی (لوردوز یا کیفوز)
آرتروز مهرهها که باعث درد و محدودیت حرکت میشود
سبک زندگی و عوامل محیطی
نشستن طولانیمدت یا وضعیت بد بدن هنگام کار
بلند کردن اجسام سنگین به روش نادرست
چاقی و اضافه وزن که فشار روی مهرهها و دیسکها را افزایش میدهد
دلایل کمتر شایع یا خطرناک
عفونت ستون فقرات، تومور، شکستگیهای ناشی از پوکی استخوان
بیماریهای سیستمیک مثل التهاب مفاصل یا برخی مشکلات کلیوی
اصول اولیه درمان غیرجراحی کمردرد
ارزیابی دقیق بالینی
هر درمان غیرجراحی باید با ارزیابی دقیق وضعیت فرد شروع شود. این ارزیابی شامل:
- بررسی تاریخچه درد
- معاینه فیزیکی
- رد علائم خطر (مانند ضعف عصبی شدید، تب، کاهش وزن بیدلیل)
- بررسی فعالیتهای روزمره و نشستن/بلندشدن
بدون این مرحله، درمانها بهصورت آزمونوخطا خواهند بود.
درک نوع کمردرد
کمردرد ممکن است بهدلیل:
- اختلالات عضلانی–اسکلتی
- دیسکهای بینمهرهای دژنراتیو
- گرفتگی عضلانی
- نشستن و ایستادن بد
و یا هیچ علت مشخصی باشد.
درمان غیرجراحی بهینه برای کمردرد غیر اختصاصی بسیار متفاوت از شرایطی است که یک عصب فشرده شده یا آسیب ساختاری جدی وجود دارد.
روشهای درمان غیرجراحی کمردرد
۱. ورزش و تمرین درمانی
ورزش درمانی یکی از روشهای اصلی درمان غیرجراحی است و معمولاً اولین موضوعی است که متخصصان برای بیماران پیشنهاد میدهند.
مرورهای علمی نشان میدهند که ورزشدرمانی:
- احتمالاً درد را کاهش میدهد
- احتمالاً ناتوانی را بهبود میبخشد
ورزشهای مؤثر شامل:
- تمرینات تقویت عضلات مرکزی (Core Stabilization)
- کشش مناسب عضلات پشت، ران و لگن
- تمرینات کنترل حرکت
ورزشهای ساده مانند پیادهروی منظم هم در بهبود عملکرد و کاهش درد نقش دارند.
درمان چندرشتهای (Multidisciplinary Rehabilitation)
برنامههایی که ترکیبی از:
- فیزیوتراپی
- آموزش حرکت صحیح
- مدیریت استرس
- و مشاوره روانشناختی
ارائه میدهند، در بیماران مزمن میتوانند به نسبت درمانهای معمول، درد و ناتوانی را بهتر کاهش دهند.
این نوع درمانها مخصوصاً زمانی ارزش دارند که درد بیش از چند ماه طول کشیده باشد یا با عوامل روانی–اجتماعی درگیر شده باشد.
روشهای دستی و تکنیکهای تخصصی
روشهایی مانند:
- منوال تراپی (Manual Therapy)
- الکتروتراپی (Electrical Stimulation)
- تراکشن (Traction)
تا حدی میتوانند درد را تسکین دهند، ولی شواهد علمی برای اثربخشی مستقل آنها اغلب متوسط یا محدود است.
نقش فیزیوتراپی در درمان کمردرد
فیزیوتراپی بخش مهمی از درمان غیرجراحی است و اساساً هدف آن تقویت، تسکین درد و اصلاح الگوهای حرکتی است.
آنچه فیزیوتراپی انجام میدهد
فیزیوتراپی معمولاً شامل:
🔹 تمرینات تخصصی برای تقویت عضلات مرکزی و بهبود پایداری ستون فقرات
🔹 درمان دستی برای کاهش اسپاسم عضلانی و بهبود دامنه حرکتی
🔹 آموزش وضعیت نشستن، ایستادن، و چگونگی بلند کردن اجسام
🔹 الکتروتراپی و ابزارهای کمکی مانند لیزر، مگنت یا تراکشن
فیزیوتراپی:
- بهجای سرکوب درد صرفاً، به علتهای پایهای توجه میکند
- در بسیاری از موارد میتواند نیاز به جراحی یا داروهای قوی را کاهش دهد
- معمولا اکثر بیماران با برنامه درمانی منظم بهتر میشوند
البته شدت و نوع برنامه باید براساس وضعیت فردی تعیین شود.
