بی اختیاری مدفوع وضعیتی است که در آن فرد قادر به کنترل حرکات روده نیست. مدفوع بدون هشدار از رکتوم نشت می کند.
این وضعیت از نشت گهگاهی مدفوع در حین دفع گاز تا از دست دادن کامل کنترل روده متغیر است و گاهی اوقات بی اختیاری روده نامیده می شود.
علل شایع بی اختیاری مدفوع شامل اسهال، یبوست و آسیب عضلانی یا عصبی است. آسیب عضلانی یا عصبی ممکن است با افزایش سن یا با زایمان همراه باشد.
درمان ها می توانند بی اختیاری را کنترل و کیفیت زندگی شما را بهبود بخشند.
اگر شما یا فرزندتان دچار بی اختیاری مدفوع شدید، به پزشک مراجعه کنید. این امر به ویژه اگر زیاد اتفاق بیفتد، شدید باشد یا باعث ناراحتی عاطفی شود بسیار مهم است. اغلب، مردم خیلی خجالت میکشند که در مورد این وضعیت با پزشک صحبت کنند.
علائم بی اختیاری مدفوع
بی اختیاری مدفوع ممکن است در طول یک حمله گاه به گاه اسهال رخ دهد. اما برای برخی افراد بی اختیاری مدفوع زیاد اتفاق می افتد. افراد مبتلا به این بیماری ممکن است نتوانند میل به دفع مدفوع را متوقف کنند. ممکن است آنقدر ناگهانی رخ دهد که نتوانید به موقع خود را به توالت برسانید. به این بی اختیاری فوری می گویند.
نوع دیگری از بی اختیاری در افرادی رخ می دهد که از نیاز به دفع مدفوع آگاه نیستند. به این بی اختیاری غیرفعال می گویند.
بی اختیاری مدفوع ممکن است با سایر مشکلات روده مانند:
- اسهال
- یبوست
- و گاز و نفخ همراه باشد.
دلایل و عوامل خطر
- آسیب عضلانی. آسیب به حلقه های عضلانی در انتهای رکتوم ممکن است نگه داشتن مدفوع را دشوار کند. این حلقه ها به اسفنکتر مقعدی معروف هستند. این نوع آسیب می تواند در هنگام زایمان اتفاق بیفتد. این بیشتر به دلیل انجام اپیزیوتومی یا استفاده از فورسپس در هنگام زایمان است.
- آسیب عصبی آسیب به اعصابی که مدفوع را در راست روده حس می کنند یا آنهایی که اسفنکتر مقعدی را کنترل می کنند می تواند منجر به بی اختیاری مدفوع شود. موارد زیادی می تواند به این اعصاب آسیب برساند، از جمله: زایمان ، زور زدن مکرر در حین اجابت مزاج ، یبوست طولانی مدت ، سکته مغزی و …
- یبوست مزمن ممکن است باعث ایجاد توده خشک و سفت مدفوع در رکتوم شود و بیش از حد بزرگ شود که دفع نشود. این به عنوان نهفتگی مدفوع شناخته می شود. ماهیچه های راست روده و روده کشیده می شوند و در نهایت ضعیف می شوند. این به مدفوع آبکی از دورتر دستگاه گوارش اجازه می دهد تا در اطراف مدفوع نهفته حرکت کند و نشت کند. یبوست طولانی مدت همچنین ممکن است باعث آسیب عصبی شود که منجر به بی اختیاری مدفوع می شود.
- اسهال نگه داشتن مدفوع جامد در مقعد راحت تر از مدفوع شل است، بنابراین مدفوع شل ناشی از اسهال می تواند باعث بی اختیاری مدفوع یا تشدید آن شود.
- هموروئید. هموروئید وریدهای متورم رکتوم هستند. این وریدهای متورم می توانند از بسته شدن کامل مقعد جلوگیری کنند و اجازه دهند مدفوع نشت کند.
- از دست دادن ظرفیت ذخیره سازی در رکتوم. معمولاً رکتوم برای جا دادن مدفوع کشیده می شود. اگر رکتوم زخم یا سفت باشد، نمیتواند به اندازهای که لازم است کشیده شود و مدفوع اضافی ممکن است به بیرون نشت کند. مواردی مانند جراحی، پرتودرمانی یا بیماری التهابی روده می توانند رکتوم را سفت و زخم کنند.
- عمل جراحی. جراحی شامل رکتوم و مقعد، مانند برداشتن هموروئید، می تواند باعث آسیب عضلانی و عصبی شود که منجر به بی اختیاری مدفوع می شود.
- افتادگی راستروده. بی اختیاری مدفوع می تواند نتیجه این وضعیت باشد که در آن رکتوم به سمت مقعد می افتد. کشش اسفنکتر رکتوم توسط پرولاپس به اعصابی که اسفنکتر رکتوم را کنترل می کنند آسیب می رساند. هرچه این مدت طولانی تر باشد، احتمال بهبودی اعصاب و عضلات کمتر می شود.
- رکتوسل. در زنان، اگر رکتوم از طریق واژن بیرون بزند، بی اختیاری مدفوع ممکن است رخ دهد. این وضعیت به عنوان رکتوسل شناخته می شود.
تعدادی از عوامل ممکن است خطر ابتلا به این عارضه را افزایش دهند، از جمله:
- سن. اگرچه بی اختیاری می تواند در هر سنی رخ دهد، اما در بزرگسالان بالای 65 سال شایع تر است.
- زن بودن بی اختیاری مدفوع می تواند از عوارض زایمان باشد. تحقیقات اخیر همچنین نشان داده است که زنانی که از درمان جایگزینی هورمونی یائسگی استفاده می کنند، خطر بی اختیاری را افزایش می دهند.
- آسیب عصبی افرادی که دیابت طولانی مدت، مولتیپل اسکلروزیس یا ضربه به کمر در اثر جراحت یا جراحی دارند ممکن است در معرض خطر بی اختیاری باشند.
- زوال عقل. بی اختیاری اغلب در مرحله آخر بیماری آلزایمر و زوال عقل وجود دارد.
- ناتوانی جسمی. ناتوانی جسمی ممکن است دسترسی به موقع به توالت را دشوار کند. آسیبی که باعث ناتوانی جسمی شود نیز ممکن است باعث آسیب عصب رکتوم شود که منجر به بی اختیاری مدفوع شود.
فیزیوتراپی کف لگن موثرترین روش در بهبود علائم بی اختیاری روده و مثانه است که توسط متخصصان ما در مرکز فیزیوتراپی پارسیان ارائه می شود.
